Dolu nədir?

Dolu zərər verən yağıntı növüdür. Bərk və buz şəklində formalaşır. Dolu yağışı yağış damcılarının maye xüsusiyyətini itirərək buz şəklində yerə düşməsi kimi də izah edilə bilər. Böyük dolu dənələrinin yağması ətraf mühitə ciddi zərər verə bilər. Tarlalara, istixanalara, meyvə bağlarına, üzüm bağlarına, günəş enerji stansiyalarına, nəqliyyat vasitələrinə, ətraf mühitə və hətta insanlara belə zərər verdiyi məlumdur. Dolunun ölçüsü şəraitdən asılı olaraq 5 mm-dən 15 sm-ə qədər dəyişə bilər.

Ölkəmizdə dolu yağışları müşahidə oluna bilər. Daha çox yaz aylarında baş verir. Bunun səbəbi yaz aylarında isti hava cəbhəsi ilə soyuq hava cəbhəsi arasında qarşılıqlı təsirin yaranmasıdır. Bu təsir nəticəsində dolu yağışı formalaşır.

Dolu necə əmələ gəlir?

Dolu kümülonimbus buludlarının altında formalaşır. Yuxarı qalxan isti və quru hava donma dərəcəsində olan hava axınlarına daxil olaraq qəfil soyuma yaradır. Bulud daxilində uzun müddət nəmlənərək dolu dənələri formalaşır. Yəni buludların içindəki hava axınlarının təsiri ilə maye yağış damcıları fırlanaraq yüksəlməyə başlayır.

Onlar 0 ilə -40 dərəcə Selsi arasındakı hava ilə qarşılaşdıqda donmağa başlayırlar və beləliklə dolu yaranır. Dolu dənələri buludların içində dövr edir. Bulud daxilində nə qədər çox hərəkət edərlərsə və havadakı temperatur fərqi nə qədər böyük olarsa, dolunun üzərindəki qatlar bir o qədər artır və dolu daha böyük ölçüyə çatır.

Zamanla dolu dənələri ağırlaşır, cazibə qüvvəsinin təsiri ilə havada qalma qabiliyyətini itirir və yerə doğru düşməyə başlayır. Beləliklə dolu yağışı baş verir.

Bəzi dolular fırtınalar zamanı da əmələ gələ bilər. Belə hallar ciddi təhlükə yaradır, çünki küləyin təsiri ilə dolu dənələrinin zərbə gücü artır və bu da yer üzündə böyük təhlükələrə səbəb ola bilər.

Dolu nə zaman əmələ gəlir?

Dolu yağışları dünyanın bir çox bölgələrində müşahidə olunan təbii hava hadisələridir. Adətən yaz aylarında isti və soyuq hava kütlələri arasında baş verən qarşılıqlı təsir nəticəsində formalaşır. Bu atmosfer qarşılıqlı təsiri dolu yağışının yaranmasına səbəb olur.

Dolu yağışının zərərləri nələrdir?

Kənd təsərrüfatı sahələrinə zərər verərək məhsulun keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb olur.
Meyvə bağlarında çiçəkləmə və ya meyvə dövründə yağan dolu məhsullara ciddi zərər vurur və məhsulun qismən və ya tamamilə məhv olmasına gətirib çıxarır.
Şüşə və ya neylon örtüklü istixanalara böyük zərər yetirir.
Əkin sahələrinə zərər vurduğu üçün növbəti il torpağın məhsuldarlığı azalır və ağac növlərində xəstəliklər yarana bilər.
Dolu əmələ gəlməsi ərazilərdəki ağacların növbəti il qurumasına səbəb ola bilər.
Böyük ölçülü dolu dənələrinin yağması evlərə və ağaclara olduğu kimi canlılara da zərər verə bilər.
Dolu yağışları zamanı nəqliyyat vasitələri və evlər zərər görə bilər.